Tiểu đêm - Hiểu đúng để điều trị hiệu quả

Tiểu đêm là tình trạng người bệnh đi tiểu tăng số lần và số lượng nước tiểu trong đêm. Vượt quá 2 lần một đêm, số lượng nước tiểu trên 750ml hoặc vượt quá 1/3 tổng lượng nước tiểu trong 24h.
 

1/Khái niệm chứng Tiểu đêm

Chứng đi tiểu đêm nhiều lần là tình trạng tăng số lần và số lượng nước tiểu trong đêm. Nói chung, từ lúc đi ngủ đến trước khi dậy mà đi tiểu vượt quá 2 lần, số lượng nước tiểu trên 750ml, hoặc vượt quá 1/3 tổng lượng nước tiểu trong 24 giờ nhưng tổng lượng nước tiểu không tăng thêm thì gọi là đi tiểu đêm nhiều lần.Triệu chứng đi tiểu đêm nhiều lần thường gặp ở nữ giới nhiều hơn nam giới, xét nghiệm sinh hóa nước tiểu thường quy, cấy khuẩn nước tiểu đều không thấy bất thường; thường kèm theo một số triệu chứng khác như lo nghĩ, mất ngủ, ngủ hay mê… nên cũng dễ làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe chung.
Tuy vậy, có một số người cho rằng hiện tượng này là bình thường, tuổi dần cao thì sẽ đi tiểu đêm. Đó là cách nhìn phiến diện. Người bình thường thì số lượng nước tiểu trong 24 giờ khoảng 1500ml. Trong đó thì 95% là nước, 5% là một số sản phẩm cặn bã được đào thải ra ngoài như ure, creatinin, muối vô cơ, axit, chất điện giải… Các thành phần trong nước tiểu không phải là hằng định mà phụ thuộc nhiều vào chất lượng thức ăn và số lượng nước uống trong ngày.

Tiểu đêm gây nhiều phiền toái cho người bệnh 

1.1 Nguyên nhân gây nên Tiểu đêm.

  • Tiểu đêm sinh lý: do trước khi đi ngủ lại uống nhiều nước, uống bia, uống trà đặc, ăn cháo loãng, ăn một số thực phẩm có tính chất lợi niệu như dưa hấu, đu đủ…
  • Tiểu đêm do yếu tố thần kinh: một số người đã từng bị tiểu đêm nhiều lần do thần kinh căng thẳng, mất ngủ, thậm chí có thể trở thành thói quen tiểu đêm.
  • Cơ teo nhẽo: ở người cao tuổi thì việc đi tiểu liên quan đến cơ bị teo nhẽo làm giảm khả năng lưu giữ nước tiểu ở bàng quang.
  • Rối loạn chức năng thận: tuổi cao làm giảm khả năng cô đặc nước tiểu vì thế nên gây đi tiểu đêm nhiều lần. Ngoài ra, nếu bị bệnh tăng huyết áp, vữa sơ mạch máu, suy thận… thì cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận và gây đi tiểu đêm nhiều lần.
  • Bệnh tiết niệu sinh dục: nam giới tuổi cao thường hay gặp tăng sinh tuyến tiền liệt làm cho số lần đi tiểu tăng lên đồng thời số lần tiểu đêm cũng tăng; nữ giới tuổi cao thường liên quan đến sa tử cung gây kích thích bàng quang và dẫn đến đi tiểu đêm nhiều lần.
  • Bệnh nội tiết và bệnh tim mạch: bệnh nhân bị đái tháo đường, đái tháo nhạt, suy tim… thì làm cho tiểu đêm nhiều lần. Vì thế, khi xuất hiện triệu chứng đi tiểu đêm nhiều lần, có thể là dấu hiệu báo trước một số bệnh, nên đi kiểm tra để có chẩn đoán và điều trị phù hợp.

2. Tiểu đêm theo Y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền thì tạng thận có vai trò vô cùng quan trọng. Thận là gốc của tiên thiên. Thận có chức năng tàng tinh để thúc đẩy sinh trưởng, phát dục, sinh đẻ, hóa sinh huyết dịch
  • Thận chủ thủy là để điều tiết trao đổi thủy dịch trong cơ thể
  • Thận chủ nạp khí để giúp cho điều tiết hít thở; thận liên quan đến tóc giúp cho tóc khỏe, bóng mượt; thận chủ nhị âm là điều tiết đại tiện và tiểu tiện
  • Thận khai khiếu ra tai giúp cho tai nghe rõ.
Thận có quan hệ biểu lý với bàng quang là nơi chứa đụng và bài tiết nước tiểu ra ngoài.
Vì vậy khi rối loạn chức năng thận (thận hư) thì sẽ gây ra một loạt các triệu chứng như:
  • Suy giảm tình dục
  • Đau lưng; mỏi gối, ù tai, khó thở
  • Rối loạn tiểu tiện và đại tiện
  • Tóc khô rụng, tóc bạc, chân tay lạnh.
Chức năng của thận tốt thì góp phần giúp cho chuyển hóa chất trong cơ thể diễn ra cân bằng, các chất cặn bã sẽ được chuyển xuống lưu trữ ở bàng quang, khi đạt đến số lượng nhất định, nhờ tác dụng khí hóa và cố nhiếp của thận làm bàng quang đóng mở đúng lúc để bài xuất ra ngoài. Vì vậy, khi thận khí không cố nhiếp sẽ gây nên chứng đi tiểu nhiều lần, không nhịn được tiểu, đái dầm, tiểu són, tiểu khó, bí tiểu tiện…
Nguyên nhân bệnh sinh chứng tiểu đêm liên quan đến rối loạn chức năng một số tạng phủ như:
  • Chứng thận dương bất túc làm số lần tiểu tăng, nước tiểu trong, tiểu đêm nhiều lần, đau lưng, sợ lạnh, chườm ấm thì dễ chịu, chân tay lạnh, hụt hơi, mạch trầm tế vô lực
  • Thận khí hao hư: đi tiểu đêm nhiều lần, mệt mỏi, đau và lạnh lưng, đại tiện phân lỏng nát, mạch trầm tế; tâm tỳ lưỡng hư: đi tiểu đêm nhiều lần, chân tay mỏi, ngủ hây mê, dễ tỉnh giấc, hồi hộp, hay quên, sắc mặt không tươi, mạch tế nhược.
Chứng năng thận suy giảm gây Tiểu đêm

2.1 Điều trị Tiểu đêm theo Y học cổ truyền

Tùy theo nguyên nhân cơ chế bệnh sinh mà có thể sử dụng các pháp điều trị như bổ thận, thanh trừ thấp nhiệt, hoạt huyết hóa ứ. Bài thuốc đại biểu hay được sử dụng trên lâm sàng như:

  • Quy lộc bổ thận hoàn
  • Lục tử bổ thận thang
  • Sâm nhung bổ thận hoàn
  • Hồ đào ích trí sơn dược than
Bài Sâm nhung bổ thận gồm các vị thuốc có tác dụng bổ thận cố tinh sáp niệu như:
  • Ba kích
  • Nhung hươu
  • Nhục thung dung
  • Tục đoạn
  • Đỗ trọng
  • Thỏ ty tử
  • Cẩu tích
  • Kỷ tử
  • Hạt sen
Kết hợp với các vị thuốc có tác dụng bổ khí huyết, hành khí hoạt huyết như: nhân sâm, đảng sâm, bạch truật, cam thảo, đương quy, thục địa, xuyên khung
nên rất có hiệu quả trong điều trị các chứng thận hư gây:
  • Đau lưng, mỏi gối
  • Ù tai
  • Tiểu đêm nhiều lần
  • Di tinh, bạch đới
  • Thiểu năng sinh dục
Ngoài ra, tùy theo hoàn cảnh và mức độ bị bệnh mà có thể áp dụng một số biện pháp điều trị đơn giản khác như day ấn hoặc cứu các huyệt như dũng tuyền, túc tam lý, quan nguyên, chiếu hải; mỗi lần day hoặc cứu mồi ngải khoảng 10 phút trước khi đi ngủ.
                                           Theo PGS.TS. Trần Quốc Bảo
                                           Nguyên Chủ nhiệm khoa Y học cổ truyền bệnh viện Quân y 103
Tin tức cùng chuyên mục
Trị chứng đi tiểu đêm hiệu quả như thế nào?
Cách điều trị chứng tiểu đêm như thế nào để đạt hiệu quả? Cùng chúng tôi cùng tìm hiểu cách chữa chứng đi tiểu đêm hiệu quả và vô cùng đơn giản qua bài viết này.
Thuốc điều trị chứng tiểu đêm
Tìm một loại thuốc điều trị chứng tiểu đêm, để hổ trợ trong quá trình chữa trị chứng đi tiểu đêm nhiều lần là điều cần thiết nhất cho người bệnh hiện nay.
Nguyên nhân và cách điều trị chứng tiểu đêm
Tiểu đêm là một căn bệnh khá phổ biến xuất hiện ở cả nam và nữ giới. Bệnh xuất hiện trong tất cả mọi độ tuổi, đặc biệt là người ở lứa tuổi trung niên. Bệnh gây ra nhiều bất tiện, mất ngủ cũng như các biến khác không tốt cho sức khỏe. Do đó việc tìm ra ngu